اطلاعات عمومی

دادسرا و دادگاه عالي انتظامي قضات

 

  براي نظارت مؤثر، بر حُسن جريان قضايي، به­خصوص اعمال و رفتار قضات، رسيدگي به تخلفات آنان،از لحاظ ترفيع و ارتقاء و از حيث تعيين كيفر انتظامي و تعليق قضات متهم به ارتكاب جرم، مراجع ذيل را قانون پيش بيني كرده است:

1-   دادسراي انتظامي قضات؛

2-   دادگاه عالي انتظامي قضات؛

3-   دادگاه عالي تجديد نظر انتظامي قضات، كه در تهران تشكيل مي‌گردد؛

4-   محكمه عالي انتظامي.

 

دادسراي انتظامي قضات:

  دادسراي انتظامي قضات، براي نخستين بار در اجراي لايحه قانوني سازمان دادسراي انتظامي قضات مصوب مهرماه 1331 تشكيل گرديد. اين دادسرا از دادستان انتظامي و به تعداد لازم داديار و كارمند اداري تشكيل مي‌شود شرايط دادستان به قرار زير است:

1-   حداقل 45 سال سن؛

2-   20 سال سابقه قضايي؛

3-   حداقل پايه 10 قضايي؛

4-   در دوره 10 ساله اخير خدمت خود، محكوميت انتظامي از درجه چهار به بالا نداشته باشد.

 

وظايف دادسرا:

1- تحقيق در جهات اخلاقي و اعمال و رفتار منافي با حيثيت و شئون قضايي و سوء شهرت كارمندان قضايي؛

2- تحقيق در مورد مسامحه در انجام وظايف اداري مثل به موقع حاضر نشدن؛

3- بازرسي و كشف تخلفات و تقصيرات مستخدمين قضايي.

 

 جهات شروع به رسيدگي دادسراي انتظامي:

1-   شكايت ذي نفع؛

2-   اعلام مراجع رسمي صلاحيتدار؛

3-   ارجاع دادگاه عالي انتظامي؛

4-   مشهودات و مسموعات و اطلاعات دادستان انتظامي و يا دادياران دادسراي انتظامي؛

5-   اعلام وزير دادگستري يا دادستان كل.

 

دادگاه عالي انتظامي قضات:

  دادگاه عالي انتظامي قضات تنها مرجع قضايي است كه با كيفرخواست دادستان به تخلفات قضات رسيدگي مي‌كند. اين دادگاه از يك نفر رئيس و دو نفر عضو اصلي تشكيل مي‌گردد و داراي يك عضو علي البدل است. اين دادگاه در طول دادسراي انتظامي قضات بوجود آمده و با محكمه عالي انتظامي قضات فرق دارد.

 

شرايط اعضاي دادگاه:

1- حداقل درجه علمي داراي ليسانس (حقوق)؛

2- حداقل 20 سال سابقه خدمت قضايي؛

3- عدم محكوميت انتظامي بالاتر از درجه 3.

  قضات از طرف رئيس قوه انتخاب شده و غير قابل تغيير بوده و موظف به قبول خدمت در دادگاه انتظامي مي‌باشند و الا بازنشسته مي‌شوند.

 

اهم وظايف دادگاه:

1- رسيدگي به تقاضاي تعليق (كه اين تقاضا از طرف رئيس قوه، دادستان كل و دادستان انتظامي مطرح مي‌گردد)؛

2-   رسيدگي به تقاضاي ترفيع قضات؛

3- مرجع نهايي تخلفات انتظامي وكلا (رسيدگي به تخلفات اعضاء هيئت مديره و اعضاي دادگاه‌هاي انتظامي و دادستان و دادياران انتظامي وكلا، مرجع شكايت از رد تقاضاي پروانه وكالت از جانب هيئت مديره كانون وكلاء و ...)؛

4-   رسيدگي به تخلفات اعضاي دادگاه و دادستان انتظامي كانون كارشناسان رسمي.

 

تقصيرات و جرايم قضات:

  الف) تخلفات قضات مندرج در نظام نامه:

     1- بي‌نظمي در دفاتر، محاكم، دادسراها؛

     2- تأخير در رسيدگي؛

     3- عدم اعلام ختم رسيدگي؛

     4- إفشاء رأي قبل از اعلام رسمي؛

     5- عدم گزارش تخلفات اداري؛

     6- رفتار مُوهن قضات نسبت به يكديگر؛

     7- عدم ضَم اسناد و مدارك طرفين در پرونده؛

     8- گزارش خلاف واقع؛

     9- طفره و تعلل از صدور رأي؛

   10-  تكرار تخلف؛

   11- غيبت قضات؛

   12- تخلفات و مجازات‌ها در ساير قوانين؛

   13- اعتبار ندادن به اسناد ثبت شده؛

   14- عدم ابراز اسناد و اوراق مورد نياز مراجع قضايي؛

   15- بازداشت متهم بيش از 24 ساعت بدون تفهيم اتهام و ...

 

مجازات‌هاي انتظامي:

1-   اخطار كتبي بدون درج در برگ خدمت؛

2-   توبيخ كتبي با درج در برگ خدمت؛

3-   كسر حقوق ماهانه تا يك ثلث از يك ماه تا شش ماه؛

4-   انفصال موقت از سه ماه تا يكسال؛

5-   تنزل پايه، يك درجه يا زيادتر؛

6-   انفصال دائم از خدمت قضايي؛

7-   انفصال دائم از خدمت وزارت دادگستري؛

8-   انفصال دائم از خدمت دولت.

 

 

منابع:

1-  بيات، محمدرضا؛ دادرسي انتظامي و تقصيرات انتظامي قضات، تهران، خط سوم، چاپ سوم، 1385، صص 290-99.

2-  شمس، دكتر عبدالله؛ آئين دادرسي مدني، تهران، دراك، چاپ چهارم، 1385، ج1، صص 202-174.

3-  مدني، دكتر سيد جلال الدين، آئين دادرسي مدني 1و2، تهران، پايدار، چاپ اول، 1382، ج1، 484-469.